«TURAN» فولكلورلى-ەتنوگرافيالىق ءانسامبلى شىعارماشىلىعىنىڭ باستاۋ العانىنا بيىل 14 جىل تولدى. 14 جىل ونەر جولى ءۇشىن از ۋاقىت ەمەس. 2008 جىلى مۋزىكانتتاردىڭ باستاماسىمەن قۇرمانعازى اتىنداعى قازاق ۇلتتىق كونسەرۆاتورياسى ستۋدەنتتەرىنەن قۇرىلعان ۇجىم بۇگىندە ونەرتانۋ عىلىمدارىنىڭ دوكتورلارى مەن ماگيسترلەرى, ۇلتتىق كونسەرۆاتوريا مەن ونەر اكادەمياسىنىڭ اعا وقىتۋشىلارى. ۇلكەن ىزدەنىستىڭ ارقاسىندا ءوز تىڭدارمانىن تاۋىپ جاڭا بەلەسكە شىقتى. دىبىستىڭ بىزگە بەيمالىم قۋاتىن اشقان شەبەرلەر وزىندىك بيىك رۋحىمەن تىڭدارماندى باۋراپ الدى.
ولار ۇمىت بولا باستاعان ءتول اسپاپتاردىڭ قۇدىرەتتى الەۋەتىنە سۇيەنىپ, بىزگە دۇنيە-عالامعا كوزقاراسىن تولعايدى. ەركىندىك ەسكەن كۇي-جىرلار قازىناسىنان شاشۋ شاشادى. العاشقى دىبىستان-اق ءبىزدى جۇمباق, مۇلدە بەيمالىم وزگە الەمگە جەتەلەيدى. ولاردىڭ شىعارمالارىنىڭ فورماسى ەجەلگى كوشپەلى حالىقتاردىڭ كونە اسپاپتىق جانە ۆوكالدىق تۋىندىلارىنىڭ ۇلگىلەرىنە جاقىن. وتكەن مەن بۇگىننىڭ ەستەن كەتپەس سۋرەتىن سيپاتتايتىن دىبىسى ەرەكشە جانە سيقىرلى اسپاپتار.
كونە, ارحايكالىق اسپاپتاردىڭ ءۇنىن جاڭعىرتۋعا, سىبىزعى, شاڭقوبىز, سازسىرناي, شەرتەر, جەتىگەن, شىڭكىلدەك, دومبىرا, قىلقوبىز سياقتى اسپاپتاردى زاماناۋي سيپاتتا جاڭعىرتۋدىڭ جاڭا تاسىلدەرى مەن فورمالارىن تابۋعا ۇمتىلدى.
ولار الەمدى جاۋلاپ الۋعا تىرىسپايدى, الەم ولارعا ءوزى قۇشاعىن ايقارا اشۋدا. بەدەلدى كونتسەرت الاڭدارىندا ونەر كورسەتىپ, كوپتەگەن بايقاۋ مەن فەستيۆالدا جەڭىسكە جەتتى. الەمنىڭ 70 ەلىندە 600-دەن استام كونتسەرت وتكىزدى. قازاقستان, فرانتسيا, يزرايل, تۇركيا, گەرمانيا, وڭتۇستىك كورەيا, اقش, ازەربايجان, رەسەي, يسپانيا, نورۆەگيا جانە ت.ب. ەلدەردە كورەرمەندەرىن ءدان ريزا قىلىپ, ەرەكشە ىقىلاس پەن زور قوشەمەتكە بولەنىپ, ايتۋلى تۇلعالاردى مويىنداتقان اتاقتى ۇجىم. قازاق مادەنيەتىنىڭ وكىلدەرى – «TURAN» – جوعارى كاسىبي دەڭگەيدەگى ورىنداۋشىلار.
كەشكە «قورقىت» ەتنو-ءانسامبلى, فيلارمونيا ءسوليسى, مۋلتي-اسپاپشى ەدىل قۇسايىنوۆ جانە «الەم» ەسترادالىق بي ءانسامبلى قاتىسادى.
انسامبل قۇرامىندا باۋىرجان بەكمۇحانبەتوۆ, ەرجىگىت اليەۆ, ماقسات مەدەۋبەك, سەرىك نۇرمولداەۆ, جانتۋ داداباەۆ سىندى مۋزىكانتتار بار.
ال كەشتە ونەر كورسەتەتىن «قورقىت» ەتنو-ءانسامبلى 2015 جىلى قاراشادا قۇرىلعان. «قورقىت» ەتنو-انسامبلىنە قازاقتىڭ حالىق اسپاپتارىندا (قوبىز, قىلقوبىز, نارقوبىز, دومبىرا, سىرناي, ءمۇيىز سىرناي, شاڭقوبىز, جەتىگەن, شەرتەر, داۋىلپاز, سازسىرناي, باس دومبىرا, سىبىزعى, سۋ اعاش, توقىلداق جانە ت.ب.) وينايتىن پىكىرلەس مۋزىكانتتار جينالعان. ۇجىمداعى ءاربىر ارتيست بىرنەشە اسپاپتى, سونداي-اق سيرەك كەزدەسەتىن كومەيمەن قايلاۋ تەحنيكاسىن مەڭگەرگەن. ءانسامبلدىڭ كوركەمدىك جەتەكشىسى شولپان قورعانبەك شىعارعان تۋىندىلار جانە ونىڭ اۆتورلىق وڭدەۋىندەگى كۇيلەر, تەرمەلەر مەن جىرلار ۇجىم رەپەرتۋارىنىڭ نەگىزىن قۇرايدى. ۇجىمنىڭ شىعارماشىلىعىنا «عاسىرلار ءۇنى» ءىى-حالىقارالىق فولكلورلى-ەتنوگرافيالىق فەستيۆالدە, شىعارماشىل جاستاردىڭ «شابىت» حح-حالىقارالىق فەستيۆالىندە, «كونە تاراز كۇمبىرى» ەتنو-فولكلورلىق انسامبلدەردىڭ ءى-رەسپۋبليكالىق بايقاۋىندا جوعارى باعا بەرىلگەن. قۇرىلعانىنان باستاپ «قورقىت» گاسترولدىك ساپارمەن الەمنىڭ ءتۇرلى ەلدەرىندە ونەر كورسەتتى. 2020 جىلعى اقپاندا «قورقىت» ەتنو-ءانسامبلى 75 شىعارمانى توقتاماستان ورىنداپ شىعىپ, تاۋەلسىز قازاقستان تاريحىندا ەڭ ۇزاق كونتسەرت بەرگەنى ءۇشىن قازاقستاننىڭ گيننەس رەكوردتتار كىتابىنا ەندى.
«الەم» ەسترادالىق بي ءانسامبلى – استانالىق فيلارمونيا تاريحىنداعى ەڭ جاس ۇجىم, 2016 جىلى قۇرىلعان. انسامبل ارتيستەرى كلاسسيكالىق بي جانە مودەرننەن باستاپ حيپ-حوپ پەن روك-ن-روللعا دەيىنگى ءتۇرلى بي ءستيلىن مەڭگەرگەن. «الەم» ەسترادالىق بي ءانسامبلىنىڭ كوركەمدىك جەتەكشىسى لاۋرا مۇقاەۆانىڭ شىعارماشىلىق قورجىنىندا الۋان سيپاتتى ەلۋدەن استام قويىلىم بار. ولاردىڭ قاتارىندا الەم حالىقتارىنىڭ بيلەرى, قر ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, «پاراسات» وردەنىنىڭ كاۆالەرى, پروفەسسور ايتقالي جايىموۆتىڭ جانە دە باسقا قازاقستان كومپوزيتورلارىنىڭ مۋزىكاسىنا قويىلعان ءتۇرلى حورەوگرافيالىق كومپوزيتسيالار بار. «كۇن شۋاق», «بي الەمى», «شاتتانۋ», «بي تەربەگەن استانا», قر ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتيسى تويعان ءىزىمنىڭ مەرەيتويىنا ارنالعان «ونەرمەن ورىلگەن 50 جىل ءومىرىم» مەرەكەلىك كونتسەرتى, ء«ان شىرقايىق بي بيلەپ…» بي جانە ءان كەشى سىندى باعدارلامالارى كورەرمەندەردىڭ كوڭىلىنەن شىعىپ, ىقىلاسىنا بولەنگەن.
